ADHD bij kinderen en volwassenen

Druk druk druk…

ADHD is een zeer goed bekende afkorting. De drukte van kinderen hoort bij het kind zijn. Rondrennende kinderen geen aandacht en niet luisteren; het hoort bij kinderen denken we. Maar ook volwassenen kunnen zich soms moeilijk concentreren, maken slordigheidsfouten of zitten onrustig te schuiven tijdens een vergadering. Maar bij sommige kinderen en volwassenen overheerst het gebrek aan concentratie en rust. Ze hebben moeite het dagelijks leven te organiseren en te plannen. Schoolprestaties en werk lijden hier ernstig onder. Ze hebben ook problemen in contacten met leeftijdgenoten en zijn thuis moeilijk hanteerbaar. Zulke kinderen en volwassenen lijden aan een aandachtstekortstoornis met hyperactviteit, vaak afgekort tot ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ook wel vertaald met Alle Dagen Heel Druk). Vroeger werd dit ook wel (niet helemaal juist) Minimal Brain Damage (MBD) genoemd.

Hoe herken ik ADHD bij mijn kind(eren)?

  • Snel afgeleid
  • Dingen worden niet afgemaakt
  • Veel fouten worden er gemaakt
  • Moeilijk luisteren
  • Slecht onthouden
  • Voortdurend wiebelen tikken 
  • Veel en druk in het praten
  • Draven erg door
  • Onrustig inwendig gevoel
  • Moeilijk kunnen ontspannen
  • Doen voordat er nagedacht is
  • Anderen in de rede vallen
  • Flap uit
  • Antwoord geven voordat de vraag gesteld is 
  • Heftige emotionele uitbarstingen; drift en of huilbuien
  • Hoofd- en bijzaken moeilijk kunnen onderscheiden.
  • Sociale signalen worden moeizaam opgevangen.
  • Weinig gevoel voor tijd en moeite met plannen van zaken.
  • Onhandig
  • Houterig

Er kan sprake zijn van ADHD wanneer bij een kind of volwassene constant meerdere van deze klachten sterk aanwezig zijn.
Sommige kinderen en volwassenen met ADHD hebben wel grote problemen hun aandacht ergens bij te houden, maar zijn niet hyperactief. Ze zijn juist opvallend stil, dromerig en passief. Deze vorm van ADHD wordt ook wel ADD genoemd, Attention Deficit Disorder. ADHD kan zich ook uiten in grote impulsiviteit en hyperactiviteit zonder aandachtsproblemen.
De diagnose moet gesteld worden door een psycholoog of psychiater.

Behandeling van ADDH bij kinderen en volwassenen

De behandeling van ADHD bestaat allereerst uit psycho-educatie. Deze voorlichting over de stoornis helpt inzicht te krijgen in de verschijnselen ervan. Ouders kunnen via Parent Management Training (PMT) of groepstherapie leren op een bepaalde manier om te gaan met hun kind met ADHD. Zo kunnen ze proberen het gedrag van hun kind bij te sturen. Eventueel gebeurt dit in combinatie met socialenvaardigheidstraining en psychotherapie. De school wordt ook vaak betrokken bij de behandeling. De behandeling kan worden gecombineerd met medicijnen.
 

Hulp aan volwassenen met ADHD

Volwassenen hebben vaak tevergeefs geprobeerd hun leven aan te passen aan hun hyperactiviteit en concentratieproblemen. Behandeling kan ertoe leiden dat de verschijnselen van ADHD verminderen. Samen met de behandelaar onderzoekt iemand hoe hij eigenschappen als originaliteit, creativiteit en intuïtie beter kan gebruiken. Bijvoorbeeld in een nieuwe opleiding of baan. Er is ook aandacht voor rouw om gemiste kansen. Begeleiding thuis of door een coach kan helpen de dagen te ordenen en het huishouden, werk en relaties te organiseren. De therapie gaat ook in op stresshantering, ontspanning, verbetering van sociale vaardigheden en het stimuleren van een positief zelfbeeld. Volwassenen met ADHD en ouders van kinderen met ADHD kunnen verder veel steun hebben aan contact met lotgenoten.
Lees meer over de behandeling van ADHD bij volwassenen
 

Medicijnen tegen ADHD

Medicijnen kunnen ADHD niet genezen, maar wel de verschijnselen verminderen. Ze moeten meestal jarenlang gebruikt worden. Het meest gebruikte medicijn is methylfenidaat (Ritalin, Concerta). Dit medicijn helpt de onrust, impulsiviteit en concentratieproblemen te verminderen bij meer dan 70% van de kinderen en volwassenen met ADHD. Ook kan het de stemmingswisselingen en agressieve uitbarstingen beperken. Andere veelgebruikte medicijnen bij ADHD zijn antidepressiva en Clonidine.

Angststoornissen bij ouderen

Als angst de oude dag beheerst

Ieder mens is wel eens bang, ook ouderen. Gelukkig maar, want angst kan mensen waarschuwen voor naderend gevaar. Door angst raakt het lichaam in staat van paraatheid, zodat iemand kan vluchten als hij brandlucht ruikt. Angst is dan een gezonde reactie op gevaar.

Maar sommige ouderen zijn erg angstig als daar nauwelijks of geen aanleiding voor is. Ze durven het huis niet uit, uit angst om te vallen. Ze gaan niet meer naar verjaardagen, bang om in paniek te raken. Veel ouderen tobben en piekeren vaak. Of ze zijn bang voor onverwacht urineverlies, vergeetachtigheid, te worden beroofd, voor trillen of erge pijn.

Meestal gaan ouderen met zulke buitensporige angsten de situaties die zij met angst in verband brengen uit de weg. Dit vermijdingsgedrag bepaalt hun leven steeds sterker. Ze worden daardoor niet minder bang, eerder meer. Zo kunnen ze een angststoornis ontwikkelen.

Fonds Psychischegezondheid

Hulp bij depressie

Meer dan een dip

Je hoort mensen vaak zeggen dat ze “even een dipje” hebben. Daar kijkt niemand van op. Iedereen is wel eens somber of treurig. Zulke gevoelens kunnen opkomen na een tegenslag of ruzie, het verlies van een dierbaar iemand, of zomaar. Meestal trekt zo’n sombere bui vanzelf weg. Maar bij sommige mensen blijft deze stemming aanhouden. Ze hebben nergens meer zin in of belangstelling voor. Hun hele bestaan wordt beheerst door somberheid. Al schijnt de zon en bruist alles om hen heen van leven, het raakt hen niet. Ze missen de energie om iets te ondernemen en het lukt maar niet om minder somber te worden. Mensen die weken- tot maandenlang last houden van zo’n zwaarmoedige stemming lijden aan een depressie.

Bron:

Depressie bij jongeren

Als de bui blijft hangen

Geen zin hebben in contact met vrienden of om uit te gaan, met slaande deuren weglopen, spijbelen en experimenteren met drank en drugs: het komt allemaal voor bij jongeren in de puberteit. Net als pessimisme en zwaarmoedigheid. Maar een jongere die langere tijd somber is of zich blíjft afzetten tegen de wereld, heeft mogelijk een depressie.

Bron: Fonds Psychischegezondheid

Depressie bij ouderen

Als grijstinten de oude dag beheersen

De oude dag gaat gepaard met vergeetachtigheid, weinig energie, lichamelijke ongemakken en pijn, en stramheid. Ook hebben veel ouderen last van somberheid, lusteloosheid en eenzaamheid. Dat is niet zo vreemd. Door de jaren heen zijn allerlei mensen die hen dierbaar zijn, gestorven. Dat brengt verdriet en rouw met zich mee. En omdat de sociale contacten afnemen, neemt ook het alleen zijn toe.

Toch is het niet vanzelfsprekend dat ouderen somber en lusteloos zijn of veel lichamelijke klachten hebben. Zulke verschijnselen kunnen ook wijzen op een depressie.

Een depressie wordt bij ouderen vaak niet herkend. Dat komt omdat de klachten aan de leeftijd worden toegeschreven, maar ook omdat ze verschillen van die bij jongeren. Hierdoor krijgen depressieve ouderen vaak niet de juiste hulp.

Bron: Fonds Psychischegezondheid

Dwangstoornissen

Als kiezen niet meer lukt

Controleren of het gas uit is, de kleren netjes opruimen, alle rode auto’s tellen of voortdurend hetzelfde deuntje in je hoofd hebben, niemand die daar gek van opkijkt. En geen mens is verbaasd wanneer een kennis zegt nu geen tijd te hebben om gezellig te winkelen omdat de schoonmaak voor gaat. De ene persoon is wat schoner en opgeruimder dan de ander, maar iedereen heeft wel bepaalde vaste gewoonten of rituelen in huis.

Bij sommige mensen nemen deze gewoonten echter extreme vormen aan. Ze schrobben hun handen tot bloedens toe. Of ze gaan urenlang door totdat ze alle kleren precies recht opgevouwen hebben. Anderen moeten steeds weer terug naar huis om te controleren of de deur wel echt op slot is. Dan is het gewone dagelijkse ‘moeten’ een ongezonde dwang geworden. Die dwang kan zo ver gaan dat ze alle tijd opslokt en een normaal dagelijks functioneren onmogelijk maakt. Mensen die dit hebben, lijden aan een dwangstoornis, ook wel obsessief-compulsieve stoornis genoemd (vroeger dwangneurose).

Fonds Psychischegezondheid

Eetstoornissen

Als eten een obsessie is

Elk mens is dagelijks met eten bezig. Logisch, eten is immers nodig om in leven te blijven. We eten ook voor de gezelligheid, om iets te vieren of om onszelf te troosten. Tegelijkertijd is slank zijn de norm. Er zijn maar weinig mensen die nooit op dieet zijn.

Voor mensen met een eetstoornis is voedsel een obsessie geworden. Hun leven wordt beheerst door eten, calorieën en afvallen. s’ Ochtends vragen ze zich eerst af wat ze die dag wel of niet mogen eten. En aan het einde van de dag zitten ze vaak vol gevoelens van schaamte, schuld en walging wanneer ze zich niet aan hun voornemen hebben gehouden. Eten is voor deze mensen een constante bron van angst en spanning.

Fonds Psychischegezondheid

Gokverslaving

De kick die onweerstaanbaar is

Wie waagt er niet eens een gokje? De een koopt een staatslot, de ander zoekt zijn geluk achter de gokkast of kaart om geld. Veel senioren spelen graag bingo. Op zoek naar spanning, gezelligheid en snelle rijkdom kunnen mensen ook een bezoek brengen aan een casino. Meestal gaat het om een onschuldig tijdverdrijf.

Maar voor sommige mensen biedt het gokken een kick waar ze niet meer buiten kunnen. Zij blijven gokken, ook al stapelen de schulden zich torenhoog op. Ze verwaarlozen vrienden, werk of school. Uiteindelijk beheerst het gokken hun hele leven. Dan is er sprake van een gokverslaving.

Kind in de Knel

Wat kunt u doen voor zo’n kind?

In geen enkel gezin gaat het er altijd harmonieus aan toe. Ouders worden wel eens boos op hun kind of sturen het naar de slaapkamer als het vervelend is. Soms vallen er heftige woorden. Heel gewoon, en geen enkele reden tot bezorgdheid. In sommige gezinnen blijft het echter niet bij af en toe eens flink ruzie of een boze bui. Daar krijgen kinderen voortdurend van hun ouders te horen dat ze niets waard zijn, worden ze steeds afgesnauwd of uitgescholden en voelen ze zich niet veilig. Of ze krijgen nauwelijks aandacht en kunnen hun verhaal niet kwijt. In zulke gevallen worden kinderen psychisch mishandeld of emotioneel verwaarloosd. Kinderen kunnen daar ernstige psychische problemen door krijgen en zelfs voor hun leven worden beschadigd. Mensen die in hun omgeving een kind kennen dat ‘in de knel’ zit, worstelen vaak met de vraag of ze moeten ingrijpen en wat ze kunnen doen om het kind te helpen. Voor deze mensen is deze brochure bedoeld. Want een meester op school, een buurvrouw, een familielid of de moeder van een vriendje kan met kleine gebaren veel betekenen voor een kind dat het thuis moeilijk heeft.

* In deze brochure worden met ‘ouders’ ook bedoeld: stiefouders, pleegouders, co-ouders, verzorgers, opvoeders, etc. Voor de leesbaarheid van deze brochure is gekozen voor het woord ‘ouders’.

Bron: Fonds Psychischegezondheid

Als plagen uit de hand loopt

Of we nu jong zijn of oud, allemaal plagen we wel eens en worden we geplaagd. Kinderen leggen een nepspin op het bureau van hun nieuwe juf, collega’s halen een één-april-grap uit met elkaar en ook sinterklaas plaagt in zijn gedichten heel wat af. Plagerijen zijn niet kwaad bedoeld. Anders wordt het wanneer klasgenoten een mollig meisje elke dag opnieuw voor biggetje uitschelden of een jongen op weg naar school slaan en duwen. Of wanneer een werknemer elke werkdag e-mails met hatelijke teksten krijgt of iemands manier van lopen steeds wordt nageaapt. Dan is er sprake van pesten. Pesten kan lichamelijke en psychische klachten veroorzaken en iemand voor het leven beschadigen.

Plager en geplaagde zijn aan elkaar gewaagd. Ze houden elkaar over en weer voor de gek. Tussen pester en gepeste is dit evenwicht er niet. De pester heeft de overmacht. Hij of zij is lichamelijk sterker, gevatter en mondiger of ontleent macht aan zijn of haar positie. Vaak gebeurt pesten in groepsverband. Pesters hebben bovendien – hoe onbewust misschien ook – de bedoeling het slachtoffer te kwetsen.

Bron: Fonds Psychischegezondheid